محمد حسن خان اعتماد السلطنه
662
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
قبهء عسكريين ( 83 - ص 53 چاپ اول ) ناصر الدين شاه و مادرش با آنكه خيلى مقيد به عمل بر طبق موازين شرع نبودند و خلافهاى بين از آنها ديده شده هرچندگاه يكبار براى پيشرفت كار خود يا جلب نظر مردم و برگرداندن توجه آنان از مسائلى خاص اقدام به برخى امور ممدوحهء مذهبى مىنمودند و از آن جمله بود طلاكارى قبهء مقدس عسكريين يعنى گنبد روى قبر مطهر حضرت امام على النقى و امام حسن عسكرى سلام الله عليهما و اين كار در 1283 صورت گرفت و عضد الملك عليرضا خان پسردائى ناصر الدين شاه مأمور بردن خشتهاى طلا اندود به عراق بود و در وقت حركت يك كليجهء ترمهء لاكى دو لا به او خلعت داده شد ( خاطرات اعتماد السلطنه ، ص 134 ) در ذيقعدهء 1283 ( منتظم ناصرى ، ج 3 ص 300 ) . در يكى از روزهاى هفتم يا هشتم يا نهم و يا دهم جمادى الاولى 1284 از مأموريت بازگشت در تنگهء واشى از نواحى فيروزكوه به حضور شاه كه از سفر خراسان بازمىگشت رسيد ( منتظم ناصرى ، ج 3 ص 305 ) . مباشرت انجام كار در عراق با مرحوم شيخ عبد الحسين طهرانى شيخ العراقين بود ( ريحانة الادب ، چاپ 2 ج 3 ص 329 ) . اميد كه اين خدمت درجهء قبول يافته باشد . و بههرحال اين يك قلم از آثار عمران و آبادى ايرانيان در خاك عراق عرب است . شيخ عبد الحسين فرزند على از اهل طهران از علماء و مجتهدين اواخر قرن سيزدهم هجرى و از شاگردان صاحب جواهر كه در 1274 براى تعمير صحن مقدس امام حسين كه در واقعهء هجوم وهابيها آسيب ديده بود مأمور عراق شد و در 1275 يك ثوب عباى ترمه به جهت او ارسال گشت ( منتظم ناصرى ، ج 3 ص 260 ) . تذهيب جديد قبهء مبارك حسينى و توسعهء صحن شريف از سمت بالاى سر مبارك و كاشى ايوان حجرههاى صحن شريف به مباشرت وى انجام شد و آنگاه به جهت تذهيب قبهء مباركه عسكريين به سامره رفت . پس از آن به كاظمين رفت و در آنجا بيمار شد و در 22 رمضان 1286 درگذشت . جنازهء او را به كربلا بردند و در حجرهء متصل به باب سلطانى صحن مقدس دفن كردند ( ريحانة الادب ، چاپ 2 ج 3 ص 329 ) . شيخ مردى دانا و زاهد و پرهيزگار و در نظر دولت ايران و عثمانى هردو محترم و معتبر و جليل القدر بود . انتخاب او از نظرهاى صائب امير كبير بود براى رجوع كارهاى دينى و روحانى مردم طهران و وصايت خودش كه شيخ هم از ثلث اموال امير مسجد و مدرسهاى در انتهاى بازار كفاشهاى فعلى طهران ساخت كه به مدرسه و مسجد شيخ عبد الحسين معروف است و امروز بيشتر آذربايجانيها در اين مسجد ايام دههء محرم روضهخوانى مىكنند . شيخ داراى كتابخانهء معتبرى بود كه آن را وقف بر طلاب نمود و گويا پس از وفاتش متفرق گرديد . حاج ميرزا حسين نورى معروف شاگرد او بوده است ( فوايد الرضويه ، نيمهء اول ص 225 ) .